Mudaa waldichaa kan akka yeroo waldichaa bishaan dhangala’uu guddaa, uumamuu waldichaa ijaan hin mul’anne, fi erga waldichaa booda qola baay’ee si mudatee jiraa?Yeroo ammallee sababa rakkoo adeemsa paarameetira adeemsa waldichaa laayizeriitiin ta'uu isaa yeroo ilaaltan, itti fayyadamni sirrii gaasii gaachana waldichaas uumamuu fi raawwii waldichaa irratti dhiibbaa kan uumu waan barbaachisaa ta'uu beektaa.Gaasii gaachana waldichaa isa gaarii filachuun dhugumatti qulqullina waldichaa fi Karaa gahumsa qabu fooyyessa.
Gaasii gaachana waldichaa baay’ee barbaachisaa waan ta’eef, egaa: Gaheen gaazii gaachana maali?Gosa gaazii gaachana akkamitti filachuu dandeenya?Yeroo waldichaa gaaziin gaachana akkamitti afuufamuu qaba?Itti aansuudhaan Hangao Tech (SEKO Machinery) nama hunda caalaatti akka baratu ni taasisa.
Gahee gaazii ittisaa
Waldicha laayizerii keessatti gaaziin gaachana uumamuu waldichaa, qulqullina waldichaa, gad fageenya seenuu waldichaa fi bal’ina seenuu irratti dhiibbaa ni qabaata.Yeroo baay’ee gaazii gaachana ta’e afuufuun waldicha irratti dhiibbaa gaarii qabaata, garuu miidhaa geessisuu danda’a.Kottu bu'aa mijataa hin taane.
Bu’aa gaarii fidu
1) Gaasii gaachana sirritti afuufuun oksaayidii hir’isuuf ykn illee akka hin uumamneef poolii waldichaa bu’a qabeessa ta’een ni eega;
2) Gaasii gaachana sirritti afuufuun adeemsa waldichaa keessatti dhangala’aa uumamu haala bu’a qabeessa ta’een hir’isuu danda’a;
3) Gaasii gaachana sirritti afuufuun yeroo jabaatutti babal’ina walfakkaataa poolii waldichaa guddisuu danda’a, kanaaf waldichi walfakkaataa fi bareedaa ta’ee akka uumamu;
4) Gaasii gaachana sirritti afuufamuun dhiibbaa gaachana danfaa sibiilaa ykn duumessa pilaasmaa laayizerii irratti qabu haala bu’a qabeessa ta’een hir’isuu danda’a, akkasumas saffisa itti fayyadama bu’a qabeessa leezarichaa guddisuu danda’a;
5) Afuufuu sirrii gaazii gaachana bu'a qabeessa ta'een qola waldichaa hir'isuu danda'a.
Hanga gosti gaazii, saffisa yaa’a gaazii fi mala afuufuu sirritti filatamanitti bu’aan barbaadamu argamuu danda’a.
Haa ta’u malee, gaazii gaachana sirnaan fayyadamuun waldichaa irrattis dhiibbaa hamaa qabaata
1) Gaasii gaachana sirritti afuufuun waldichaa akka manca’u gochuu danda’a:
1Gosa gaazii dogoggoraa filachuun waldicha keessatti caccabuu fiduu danda’a, akkasumas amaloonni makaanikaa waldichaa akka hir’atan gochuu danda’a;
2Saffisa yaa’a gaazii afuufuu dogoggoraa filachuun oksaayidii waldichaa hamaa ta’e (dhangala’aan garmalee guddaa yookiin xiqqaa ta’us) fiduu danda’a, akkasumas sibiilli poolii waldichaa humnoota alaatiin akka malee gidduu seenuun waldichi akka kufe ykn akka uumamu gochuu danda’a wal qixa hin taane;
3Mala afuufuu gaazii dogoggoraa filachuun, seemiin waldichaa bu’aa eegumsaa akka hin arganne yookiin illee bu’uuraan bu’aa eegumsaa akka hin arganne yookiin uumamuu seemiin waldichaa irratti dhiibbaa hamaa akka qabaatu taasisa;
2) Gaasii gaachana keessatti afuufuun seenuu waldichaa irratti dhiibbaa murtaa'e qabaata, keessumaa yeroo gabatee haphii waldichi, seenuu waldichaa ni hir'isa.
Gosoota gaasii ittisaa
Gaasonni gaachana laayizerii waldichaaf yeroo baay’ee itti fayyadaman irra caalaa N2, Ar, He kan hammatu yoo ta’u, amaloonni fiizikaalaa fi keemikaalaa isaanii adda adda, kanaaf dhiibbaan isaan waldicha irratti qabanis adda adda.
Naayitiroojiinii N2
Gatiin isaa hunda caalaa gatii salphaadha, garuu sibiilota hin goggogne tokko tokko waldichaaf hin mijatu.Anniisaa ayoonisaayizii N2 giddu galeessa, kan Ar caalaa ol’aanaa fi kan He gadi aanaa dha.Gocha leezari jalatti sadarkaan ayoonisaayizii giddu galeessa yoo ta’u, kunis uumamuu duumessa pilaasmaa hir’isuu fi saffisa itti fayyadama bu’a qabeessa leezarii guddisuu danda’a.Naayitiroojiiniin keemikaalaan alayidii aluminiyeemii fi sibiilli kaarboonii waliin ho’a murtaa’e irratti walnyaachuun naayitiraayidii uumuu danda’a, kunis cabbii waldichaa ni dabala, jabina hir’isa, akkasumas amaloota makaanikaa walqabsiisa waldichaa irratti dhiibbaa hamaa guddaa qabaata.Kanaaf naayitiroojiinii fayyadamuun hin gorfamu.Waldiin alayidii aluminiyeemii fi sibiilli kaarboonii eegumsa qaba.
Naayitiraayidiin walnyaatinsa keemikaalaa naayitiroojiinii fi sibiilli hin goggogne gidduutti uumamu cimina walqabsiisa waldichaa dabaluu danda’a, kunis amaloota makaanikaa waldichaa fooyyessuuf gargaara.Kanaafuu, naayitiroojiiniin yeroo sibiilaa hin goggogne waldichaa akka gaazii gaachanaatti fayyadamuun ni danda’ama.
Argoon Ar
Gatiin isaa salphaadha, density ol'aanaadha, akkasumas bu'aan eegumsaa fooyya'aa dha.Fuulli waldichaa gaasii heeliyum caalaa sirriidha, garuu ayoonisaayizeeshinii pilaasmaa sibiilaa ho’a ol’aanaa qabuuf saaxilamaadha.Gad fageenyaan gufate.Anniisaa ayoonisaayizii Ar haalaan gadi aanaa yoo ta’u, sadarkaan ayoonisaayizii gocha leezari jalatti ol’aanaadha, kunis uumamuu duumessa pilaasmaa to’achuuf mijataa miti, itti fayyadama bu’a qabeessa leezarii irratti dhiibbaa murtaa’e qabaata.Haa ta’u malee, sochiin Ar baay’ee gadi aanaa waan ta’eef sibiilota waliigalaa wajjin keemikaalaan walnyaachuun rakkisaadha.Baasii Ar guddaa miti.Kana malees, dhangala’aan Ar ol’aanaa waan ta’eef, kunis gara gubbaa poolii waldichaa lixuuf faayidaa qaba, akkasumas poolii waldichaa caalaatti eeguu waan danda’uuf akka gaasii gaachana barameetti fayyadamuun ni danda’ama.
Heeliyum He
Gatiin isaa qaala'aa dha, garuu bu'aan isaa hunda caalaa gaarii dha, kanaaf laayizeriin kallattiin darbee osoo hin cufamin fuula hojii sanaa ga'uu danda'a.Anniisaa ayoonisaayizii He isa olaanaa yoo ta’u, sadarkaan ayoonisaayizii gocha leezari jalatti baay’ee gadi aanaadha, kunis uumamuu duumessa pilaasmaa akka gaariitti to’achuu danda’a.Laayizeriin sibiila irratti baay’ee gaarii hojjechuu danda’a, sochiin Hee immoo baay’ee gadi aanaadha, akkasumas bu’uuraan sibiilaa wajjin keemikaalaan walnyaachuu hin danda’u.Innis gaazii gaachana gaarii ta'ee fi waldichaa seams ta'a, garuu baasii Hee baay'ee ol'aanaadha.Walumaagalatti oomishoonni baay’inaan oomishaman gaazii kana hin fayyadaman.Akka waliigalaatti qorannoo saayinsii ykn oomishaalee gatii dabalataa baayyee ol’aanaa qabaniif kan ooludha.
Hangao Tech (SEKO Machinery) muuxannoo waggaa 20 ol kan qabu yoo ta'u,... sibiilaa hin goggogne sarara oomishaa tuuboo industirii tuubii maashinii hojjechuu industirii omishaa.Gareen R&D bilchaataa fi ogeeyyiin walga’ii ergamuu isaanii dura sarara oomishaa tokkoon tokkoon isaanii irratti sirreeffama guutuu fi irra deddeebiin mirkaneessuu ni gaggeessu, kunis meeshaalee akka guddatan ni taasisa.Gahumsa daangeessuu fi rakkina booda fe'uu fi sirreessuu maamiltootaaf hir'isuu.
